Kara
Kara to konsekwencja zachowania, która ma zmniejszyć prawdopodobieństwo jego ponownego wystąpienia.
Definicja
W psychologii uczenia się kara oznacza konsekwencję, która obniża prawdopodobieństwo powtórzenia zachowania. Może mieć formę dodania bodźca awersyjnego albo odebrania czegoś wartościowego. W praktyce rozwojowej ważne jest, by odróżniać karę od konstruktywnej informacji zwrotnej: sama kara może zatrzymać zachowanie, ale nie zawsze uczy, co zrobić inaczej.
Kluczowe idee
- Zmniejszanie prawdopodobieństwa zachowania
- Różnica między karą a uczeniem
- Ryzyko lęku i unikania
Praktyka i życie
Zamiast opierać zmianę wyłącznie na karze, nazwij zachowanie, wyjaśnij jego skutek i wskaż konkretną alternatywę, którą można przećwiczyć.
Częste błędne rozumienie
Błędem jest mylenie kary z wychowaniem lub rozwojem. Drugim błędem jest stosowanie konsekwencji bez jasnego wyjaśnienia, jakie zachowanie ma ją zastąpić.
Pytania do autorefleksji
- Jakiego zachowania chcę mniej, a jakiego więcej?
- Czy konsekwencja uczy alternatywy, czy tylko wywołuje strach?
- Jak mogę wzmocnić pożądane zachowanie?