Paradygmat
Paradygmat to podstawowa rama założeń, pojęć i metod, przez którą interpretuje się rzeczywistość lub problem.
Definicja
Paradygmat porządkuje sposób patrzenia: co uznajemy za ważne, jakie dane zbieramy, jakie wyjaśnienia są dopuszczalne i jakie rozwiązania wydają się sensowne. W nauce pojęcie to wiąże się z dominującymi modelami wyjaśniania, a w życiu codziennym z ukrytymi ramami interpretacji. Zmiana paradygmatu nie polega na dodaniu nowej informacji, ale na zmianie sposobu widzenia całości.
Kluczowe idee
- Rama założeń
- Wpływ na pytania i interpretacje
- Zmiana sposobu widzenia
Praktyka i życie
Przy trudnym problemie zapytaj: „Z jakiego założenia startuję?” i „Jak wyglądałby ten problem w zupełnie innej ramie?”.
Częste błędne rozumienie
Błędem jest myślenie, że własny paradygmat jest neutralną rzeczywistością. Często pomija się to, że dane są interpretowane przez przyjęte założenia.
Pytania do autorefleksji
- Jakie założenie kieruje moim myśleniem?
- Co stałoby się widoczne po zmianie ramy?
- Kto patrzy na ten problem inaczej i dlaczego?